CanzioHe

Bệnh Quai Bị Ở Trẻ Em: Nguyên Nhân, Dấu Hiệu, Cách Điều Trị Và Phòng Ngừa​

Quai bị là bệnh truyền nhiễm do virus quai bị gây ra, thường gặp ở trẻ chưa được tiêm vaccine đầy đủ. Bệnh có biểu hiện đặc trưng là sưng đau tuyến nước bọt mang tai, khiến vùng má hoặc góc hàm sưng to, đau khi nhai và nuốt.

Phần lớn trẻ mắc quai bị có thể hồi phục sau 1–2 tuần. Tuy nhiên, bệnh vẫn có nguy cơ gây biến chứng như viêm tinh hoàn, viêm buồng trứng, viêm màng não hoặc suy giảm thính lực. Vì vậy, cha mẹ cần nhận biết sớm triệu chứng và chăm sóc trẻ đúng cách.

>> Xem thêm: Thiên Hạnh Hospital

1. Bệnh quai bị ở trẻ em là gì?​

Quai bị (Mumps) là bệnh nhiễm virus cấp tính, lây chủ yếu qua giọt bắn đường hô hấp và nước bọt của người bệnh.

Virus thường gây viêm tuyến nước bọt mang tai, khiến trẻ sưng một hoặc hai bên má, sốt, đau đầu và khó chịu khi ăn uống.

>> Xem thêm: Khoa chẩn đoán hình ảnh thăm dò chức năng - Bệnh Viện Đa Khoa Thiện Hạnh

2. Nguyên nhân và đường lây truyền​

Nguyên nhân trực tiếp là virus quai bị. Bệnh có thể lây qua:

• Giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện.
• Tiếp xúc gần với người nhiễm bệnh.
• Dùng chung cốc, bình nước hoặc vật dụng dính nước bọt.
• Chạm vào bề mặt nhiễm virus rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng.

Trẻ chưa tiêm vaccine hoặc chưa tiêm đủ liều có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

>> Xem thêm: Bệnh Viện Đa Khoa Thiện Hạnh Daklak

3. Dấu hiệu quai bị ở trẻ em​

Các triệu chứng thường gặp gồm:

• Sưng đau một hoặc hai bên má, vùng góc hàm.
• Sốt.
• Đau đầu, đau cơ.
• Đau khi nhai hoặc nuốt.
• Chán ăn, mệt mỏi.

Ở trẻ nhỏ, bệnh có thể biểu hiện bằng quấy khóc, bú kém và sốt. Khi trẻ sưng vùng mặt kèm sốt, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân.

4. Bệnh quai bị có nguy hiểm không?​

Phần lớn trẻ hồi phục tốt, nhưng bệnh có thể gây biến chứng:

• Viêm tinh hoàn, đặc biệt ở trẻ nam sau dậy thì.
• Viêm buồng trứng.
• Viêm màng não, viêm não.
• Viêm tụy.
• Suy giảm thính lực.
• Mất nước do ăn uống kém.

Quai bị không đồng nghĩa với vô sinh. Tuy nhiên, viêm tinh hoàn có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản trong một số trường hợp.

5. Quai bị ở trẻ em bao lâu thì khỏi?​

Thời gian ủ bệnh thường từ 12–25 ngày. Sau khi xuất hiện triệu chứng, nhiều trẻ hồi phục trong khoảng 1–2 tuần.

Tình trạng sưng tuyến mang tai thường kéo dài khoảng 5 ngày, sau đó giảm dần.

6. Cách điều trị quai bị ở trẻ em​

Hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu điều trị quai bị. Việc điều trị chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ:

• Cho trẻ nghỉ ngơi đầy đủ.
• Sử dụng thuốc hạ sốt, giảm đau phù hợp theo cân nặng và hướng dẫn y tế.
• Bổ sung đủ nước.
• Cho trẻ ăn cháo, súp và thức ăn mềm.
• Chườm nhẹ vùng tuyến mang tai nếu trẻ đau.
• Theo dõi các dấu hiệu biến chứng.

Kháng sinh không có tác dụng với virus quai bị, vì vậy không nên tự ý sử dụng.

7. Chăm sóc trẻ bị quai bị tại nhà​

Cha mẹ nên:

• Theo dõi nhiệt độ và tình trạng sưng tuyến mang tai.
• Cho trẻ uống đủ nước, ăn thức ăn dễ nuốt.
• Không dùng chung cốc, bình nước và đồ dùng cá nhân.
• Rửa tay thường xuyên, vệ sinh đồ chơi.
• Cho trẻ nghỉ học và hạn chế tiếp xúc trong 5 ngày kể từ khi bắt đầu sưng tuyến mang tai.

Trẻ có thể ăn thịt gà, trứng và uống sữa nếu dung nạp tốt. Nên hạn chế thức ăn quá chua, cứng hoặc cay vì có thể làm trẻ đau hơn khi ăn.

8. Cách phòng ngừa bệnh quai bị​

Tiêm vaccine có thành phần phòng quai bị là biện pháp phòng bệnh quan trọng nhất.

Ngoài ra, cha mẹ nên:

• Đảm bảo trẻ tiêm chủng đầy đủ theo lịch.
• Hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên.
• Không dùng chung vật dụng cá nhân.
• Che miệng khi ho, hắt hơi.
• Vệ sinh đồ chơi và môi trường sống.
• Hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh.

9. Khi nào cần đưa trẻ đi khám?​

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám khi có biểu hiện sưng má, sốt, đau khi nhai, ăn uống kém hoặc mệt mỏi kéo dài.

Cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay nếu có:

• Đau đầu dữ dội, cứng cổ.
• Co giật hoặc rối loạn ý thức.
• Khó thở.
• Nôn nhiều, mất nước nghiêm trọng.
• Đau bụng dữ dội.
• Đau tinh hoàn đột ngột hoặc sưng bìu.

10. Thăm khám quai bị ở trẻ em tại Buôn Ma Thuột​

Việc thăm khám giúp xác định nguyên nhân sưng tuyến mang tai, đánh giá tình trạng bệnh và phát hiện sớm biến chứng.

Các gia đình tại Đắk Lắk và khu vực Tây Nguyên có thể liên hệ Bệnh viện Đa khoa Thiện Hạnh tại Buôn Ma Thuột để tìm hiểu về dịch vụ khám và chăm sóc sức khỏe trẻ em hiện có.

Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ quai bị hoặc triệu chứng bất thường. Trường hợp nguy hiểm cần đến cơ sở cấp cứu ngay.

11. Câu hỏi thường gặp​

1. Quai bị ở trẻ em có lây không?

Có, bệnh lây chủ yếu qua giọt bắn và nước bọt.

2. Quai bị ủ bệnh bao lâu?

Khoảng 12–25 ngày, phổ biến 16–18 ngày.

3. Quai bị có tự khỏi không?

Phần lớn trẻ có thể tự hồi phục khi được chăm sóc phù hợp.

4. Trẻ bị quai bị có cần uống kháng sinh không?

Không, trừ khi có nhiễm khuẩn kèm theo và được bác sĩ chỉ định.

5. Trẻ bị quai bị có gây vô sinh không?

Không phải mọi trường hợp đều gây vô sinh. Biến chứng viêm tinh hoàn có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

6. Trẻ bị quai bị nên ăn gì?

Nên ăn cháo, súp, thức ăn mềm và uống đủ nước.

7. Trẻ bị quai bị có ăn thịt gà được không?

Có, nếu trẻ không dị ứng và ăn uống bình thường.

8. Trẻ bị quai bị có được tắm không?

Có thể tắm nhanh bằng nước ấm khi sức khỏe cho phép.

9. Trẻ bị quai bị cần cách ly bao lâu?

Nên hạn chế tiếp xúc trong 5 ngày kể từ khi bắt đầu sưng tuyến mang tai.

10. Trẻ đã tiêm vaccine có bị quai bị không?

Vẫn có thể mắc bệnh, nhưng vaccine giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng.

Kết luận​

Quai bị là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ em, gây sưng đau tuyến mang tai, sốt và khó chịu khi ăn uống. Phần lớn trẻ hồi phục sau 1–2 tuần, nhưng vẫn có nguy cơ gặp biến chứng.

Cha mẹ cần chăm sóc trẻ đúng cách, bổ sung đủ nước, theo dõi dấu hiệu bất thường và không tự ý sử dụng thuốc. Tiêm vaccine đầy đủ, giữ vệ sinh cá nhân và hạn chế tiếp xúc với người bệnh là những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa quai bị.